Terapia pedagogiczna to specjalistyczne działania mające na celu  na celu niesienie pomocy dzieciom ujawniającym różnego rodzaju nieprawidłowości rozwoju i zachowania. Ukierunkowana jest ona na korygowanie i kompensowanie zaburzeń psychoruchowego rozwoju dziecka jako jednej z przyczyn niepowodzeń szkolnych.

Możemy wyróżnić 5 podstawowych metod terapii pedagogicznej:

- metody usprawniania funkcji percepcyjno – motorycznych – Ćwiczenia mają na celu usprawnianie funkcji wzrokowych, słuchowych i motorycznych, których prawidłowy rozwój ułatwia dzieciom nabywanie i doskonalenie umiejętności czytania i pisania oraz pomaga w przezwyciężaniu trudności w tym zakresie.

takie ćwiczenia polegająm. in nakreślenie ręką w powietrzu dużych, płynnych, swobodnych ruchów w kształcie fal, kół, ósemek itp., kreślenie kredą na tablicy, pędzlem, węglem na dużych powierzchniach; zamalowywanie farbami dużych płaszczyzn, dużym pędzlem, ruchami poziomymi, pionowymi;

 

- metody usprawniania funkcji językowych - Usprawnianie mowy i kompetencji językowych oraz komunikacyjnych jest bardzo istotne w tym szczególnym okresie życia dziecka jakim jest wiek przedszkolny. Mowa w dużym stopniu wpływa na ogólny rozwój dziecka. Wpływa na późniejsze jego osiągnięcia zarówno w nauce jak i w dalszym jego życiu. Stanowi podstawowe narzędzie w zdobywaniu wiedzy, informacji, pozwala wyrażać swoje uczucia, myśli i opinie, a także ułatwia kontakty z rówieśnikami.

- metody usprawniania pamięci i koncentracji - Koncentracja to umiejętność skupienia i utrzymywania uwagi na ściśle określonych zadaniach czy zagadnieniach. Umiejętność ta rozwija się stopniowo w toku życia dziecka. Dziecko w wieku 2- 4 lat potrafi skupić uwagę na okres 5 - 15 minut, w wieku 5 - 6 lat na około 20 - 30 minut, w momencie rozpoczęcia nauki okres ten stopniowo się wydłuża.

Już we wczesnym etapie rozwoju warto jednak wykonywać z dzieckiem proste ćwiczenia usprawniające pamięć i inne procesy myślowe. Ułatwi mu to w przyszłości naukę i świadome skupienie uwagi na zadaniu. Najlepszym treningiem pamięci i koncentracji dla dzieci w wieku przedszkolnym jest zabawa (np. gry typu memory, znajdź różnice, wierszyki – rymowanki, układanie puzzli, labirynty, pytania do obrazka.)

 

- metody usprawniające czytanie i pisanie - Dziecko   6 - letnie,  kończące  edukację  przedszkolną  powinno  być  dobrze  przygotowane  do  nauki  czytania  i  pisania.  Aby  dziecko  mogło  z  łatwością  nabywać  te  umiejętności,  musi  osiągać  odpowiedni  poziom  rozwoju  percepcji  wzrokowej  i  słuchowej,  koordynacji  wzrokowo – ruchowej  oraz  orientacji  przestrzennej.

Jeśli  u  dziecka  kończącego  przedszkole  występują  zaburzenia  w  wyżej  wymienionych  obszarach,  może  ono  mieć  trudności  z  opanowaniem  umiejętności  czytania  i  pisania,  co  w  konsekwencji  może  być  przyczyną  niepowodzeń  szkolnych  oraz  idących  za  tym  dalszych  konsekwencji,  takich  jak  niska   samoocena,  brak  motywacji,  fobia  szkolna. 

Wiek przedszkolny jest niezmiernie ważnym okresem w rozwoju dziecka. Cechuje się intensywnym rozwojem sprawności ruchowej, w tym manualnej. Sprawność manualna jest istotna w życiu codziennym dziecka, wiąże się z wykonywaniem czynności samoobsługowych  i   manipulacyjnych. Od  tego zależy,  jak  opanuje  ono  zdolność  pisania.  Dziecko  powinno  mieć  sprawną  rękę  by  umieć  zapisać  litery  w  liniaturze.  Bardzo  ważna  jest  też  prawidłowa  artykulacja.   Zatem  kształtowanie  gotowości  do  nauki  czytania  i  pisania  obejmuje:

wyrabianie  wrażliwości  i  pamięci  słuchowej;

 Słuch fonematyczny, czyli zdolność różnicowania dźwięków mowy (fonemów) oraz słuch fonetyczny, czyli umiejętność identyfikacji i wymawiania poszczególnych dźwięków, składają się na słuch mowny. Dojrzałość słuchu mownego oraz procesów analizy i syntezy słuchowej wyrazów decyduje o tym, czy dziecko będzie mogło osiągnąć powodzenie w nauce czytania i pisania. Szczegółowe cele ćwiczeń percepcji słuchowej to usprawnienie:

  • koncentracji na bodźcach słuchowych;
  • umiejętności różnicowania dźwięków i ich lokalizacji w czasie i przestrzeni;
  • analizy i syntezy słuchowej;
  • prawidłowej artykulacji;
  • pamięci słuchowej ;
  • koordynacji słuchowo-wzrokowej i słuchowo-ruchowej;

 

- metody relaksacji

W każdej grupie przedszkolnej znajdziemy dzieci, których zachowanie ma znamiona nadpobudliwości, nie braknie także dzieci zamkniętych w sobie, nieśmiałych, z trudem nawiązujących kontakty. Większość dzieci przebywa w przedszkolu wiele godzin dziennie, nierzadko z ograniczoną możliwością odpoczynku. Powoduje to często występowanie fizycznego i psychicznego przeciążenia małych organizmów, co w efekcie wzmaga przejawy nadpobudliwości, agresji, osłabia dobre samopoczucie, nie sprzyja właściwej aktywności. Ćwiczenia relaksacyjne pomagają „wyciszyć” negatywne emocje, a tym samym powodują odprężenie psychiczne i fizyczne, obniżają lęk, agresję pozwalając dziecku przywrócić wewnętrzną równowagę.

 

Terapeuta pedagogiczny- Aleksandra Radecka

     Zadaniem nauczycieli przedszkola jest przygotowanie dziecka do roli ucznia. Dotyczy to między innymi mowy, która w dużej mierze przyczynia się do osiągnięć dziecka w szkole, ułatwia również komunikację z rówieśnikami i dorosłymi, pomaga w zdobywaniu informacji i nabywaniu wiedzy. Prawidłowa artykulacja głosek ma znaczący wpływ na porozumiewanie się z otoczeniem.

Wady wymowy mogą być spowodowane różnymi problemami takimi jak: nieprawidłowym sposobem połykania, zaburzeniem słuchu, wadą zgryzu, przerostem trzeciego migdałka, częstymi infekcjami związanymi z drożnością nosa, brakiem uzębienia, obniżonym lub wzmożonym napięciem mięśniowym, nieprawidłowym sposobem oddychania, niską sprawnością narządów artykulacyjnych, jak również nieprawidłowymi wzorcami mowy.

 

 

Ewa Dworok- Logopeda

W wieku przedszkolnym kształtuje się niepowtarzalna osobowość dziecka. Niezwykle ważną rolę w tym procesie odgrywają interakcje z otoczeniem. Poprzez odkrywanie swojego otoczenia, nawiązywanie relacji z innymi osobami u dziecka rozwijają się m.in. takie cechy jak uczciwość, posłuszeństwo itd. Wg badaczy jest to okres wręcz krytyczny dla rozwoju dziecka i jego socjalizacji. 

    Aby dziecko prawidłowo się rozwijało, korzystało z relacji społecznych, musi opanować umiejętność adaptowania się do nowych warunków i sytuacji, np. pobytu w przedszkolu. 

    Jakie są przyczyny trudności w dostosowaniu się do pobytu w przedszkolu?

    Trzylatek nie ma jeszcze odpowiedniej wiedzy i doświadczenia, aby poradzić sobie samodzielnie z wymaganiami nowej, tak skomplikowanej sytuacji jak pobyt w przedszkolu. 

    Jest zdany na pomoc i wsparcie osób dorosłych, bliskich. Otoczony przez obce sobie osoby traci poczucie bezpieczeństwa. 

    Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że dziecko nie w pełni opanowało jeszcze komunikację. W środowisku rodzinnym, bliscy prawidłowo odczytują komunikaty dziecka. Jednak w przedszkolu jest to znacznie utrudnione. Trzylatek ma więc trudności w przekazaniu tego, co chce zakomunikować. Trudności pojawiają się również ze zrozumieniem tego, co inni chcą mu przekazać i czego od niego oczekują. 

    Dziecko nie radzi sobie jeszcze z orientacją w czasie i przestrzeni. Czas spędzony w przedszkolu ma więc dla niego inny wymiar niż dla rodzica. Dodatkowo, kiedy skupia się na towarzyszących temu pobytowi nieprzyjemnych emocjach, nie angażuje się w kontakty i zabawy, które mogłyby przynieść mu radość. 

    Jak pomóc dziecku dostosować się do nowej sytuacji?

  • należy sygnalizować dziecku, że w przedszkolu pomoc i opiekę nad nim sprawować będą miłe, serdeczne panie nauczycielki 

  • dziecko może zostawać również pod opieką dziadków, cioć i innych bliskich mu osób; sytuacja taka przygotowuje je do rozstania z rodzicami

  • zapewnić możliwość współudziału w przygotowaniu wyprawki do przedszkola - plecaka, śniadaniówki, przyborów

  • nie przedłużać pożegnań, uśmiechać się w trakcie odprowadzania dziecka do przedszkola

  • pozwolić dziecku na samodzielne ubieranie się, rozbieranie - większa samodzielność zmniejszy strach dziecka

  • rozmawiać z dzieckiem o tym, co robiło w przedszkolu, jak spędziło czas. 

 

    Jakie jeszcze zachowania występują u dziecka na tym etapie rozwoju?

Emocje trzylatka są bardzo gwałtowne, ale również zmienne. Dziecko może szybko przechodzić od jednej do drugiej emocji: od smutku do radości, od złości do szczęścia. Nie potrafi jeszcze nad nimi panować ani kontrolować ich. Trzylatek nie ma też jeszcze umiejętności ukrywania swoich emocji, ani udawania emocji, których nie doświadcza. 

    Bunt, upór, manifestacja swoich przekonań, która często według osób dorosłych jest po prostu przejawem nieposłuszeństwa służy określeniu osobowości dziecka. 

    Trzylatek jest bardzo wrażliwy emocjonalnie. Reaguje emocjami na sytuacje w swoim otoczeniu, zwłaszcza w najbliższej rodzinie: konflikty pomiędzy rodzicami, smutek lub złość rodzica. Opinię o sobie samym tworzy w oparciu o to, jak jest traktowany przez bliskich i inne osoby w swoim otoczeniu. 

    Dziecko potrafi wyrazić swoje potrzeby poprzez komunikat: “ja chcę”, “ja nie chcę” oraz w prosty sposób opowiedzieć o swoich problemach, trudnościach. 

    W tym wieku rozwija się również umiejętność wspólnej zabawy, dzielenia się zabawkami, współpracy w 2-3 osobowej grupie. Zawierane są pierwsze przyjaźnie. Dziecko potrafi organizować pierwsze złożone zabawy, np. w dom, w sklep. 

 

*************************************

 

 

 


INTEGRACJA W PRZEDSZKOLU

                

W naszym życiu czas odgrywa ważną rolę. Jesteśmy w ciągłym pędzie,

ciągle coś do zrobienia, doba za krótka. W całej gonitwie dnia codziennego, często

nie zauważamy innych osób, rzeczy. Jesteśmy zdrowi, mamy pracę, dach nad głową.

Niestety nie wszyscy mają to szczęście.

W ostatnim czasie coraz więcej dzieci potrzebuje pomocy,

ze względu na swoją niepełnosprawność. Dzieci te, tak samo jak dzieci pełnosprawne,

zasługują na wszystko co najlepsze, nie zamykajmy ich w czterech ścianach. Niech mają

kontakt ze swoimi rówieśnikami, osobami dorosłymi. Uczmy ich prawidłowych wzorców

zachowania oraz funkcjonowania w grupie.

Często brak informacji lub fałszywe informacje, lęk, uprzedzenia, niepewność,

utrudniają relacje z innymi i skazują dzieci niepełnosprawne oraz ich rodziny na izolację.

Dlatego niezwykle ważne jest zapoczątkowanie wspólnego życia z niepełnosprawnymi już

w dzieciństwie. Najodpowiedniejszym czasem na kształcenie prawidłowych postaw wobec

drugiego człowieka, a więc także niepełnosprawnego, jest okres kiedy dziecko przebywa

w przedszkolu.

 

Co daje dzieciom integracja?

Integracja przełamuje bariery między osobami pełnosprawnymi i niepełnosprawnymi.

Uczy empatii, wyrozumiałości, tolerancji i akceptacji. Rozwija każde z dzieci w sferze

poznawczej, społecznej, emocjonalnej i fizycznej . Daje możliwość zabawy i nauki wszystkim

dzieciom. Chroni przed izolacją oraz rozwija świadomość tego, że wszyscy mamy równe prawa.

W swoje pracy jako pedagog specjalny chciałabym zawrzeć ideę

integracji, żeby każdy z nas oswoił się z tym, że mimo pewnych niedoskonałości,

każde dziecko ma prawo do funkcjonowania w grupie rówieśniczej, a potem

w świecie dorosłych.

 

Katarzyna Gorzawska, pedagog specjalny

*************

Rybnik. Miasto z ikrą. Ministerstwo Edukacji Narodowej Kuratorium Oświaty w Katowicach